MEVLEVİ AYİNLERİNDE SULTAN VELED’DEN ALINAN ŞİİRLER*

Dr.Yakup Åžafak

            Mevlevî âyinleri, ilhamını büyük mutasavvıf ve gönül insanı, ilâhi aşkın sembolü, ölümsüz ruh ve hamle adamı Mevlâna Celâleddîn-i Rûmî’nin hayatından ve düşüncelerinden alan sanatkârlarca bestelenmiş, Türk mûsikîsinin en görkemli, en sanatlı eserleridir.

            Bu ince ruhlu insanlar kendilerini, Hz. Pîr yolunda yok bilmişler; içlerindeki kelimelere sığmaz heyecanları, coşkuları, ümitleri, sevinçleri, insanoğlunun ezelden beri düşkün olduğu seslere, nağmelere dökmüşlerdir.

            Onların, aÅŸk potasında, fenâ ve mahviyet içerisinde, ruhlarıyla yoÄŸurdukları muhteÅŸem besteler, asırlarca Allah ve Peygamber aÅŸkıyla dolu nice gönülleri yakıp yandırmış; ilâhi esintilerle insanlara tesellî vermiÅŸ; ruhları yüceltip lâhûtî âleme götürmüştür.[1] Devamını Oku »

 

ÂYÎN-İ ŞERİFLERİN   GÜFTE   ÖZELLİKLERİ [2]

(NAZIM ÅžEKÄ°LLERÄ° VE VEZÄ°NLER)

Dr. Yakup Åžafak

 

Mevlevi âyinlerinde güfteler, genel olarak, gazellerden alınan beyitlerle rubailerden müteşekkildir. Gazellerden ekseriyetle 2-3 beyit alınmıştır ve ilk beyitler, hemen daima mısraları kafiyeli olan matla beyitleridir.

Mesnevî-i Şerîf’ten başka, mesnevi nazım şekliyle yazılmış beyitler azdır; terci-i bend, kıta gibi diğer nazım şekillerine ait beyitler nâdiren görülür.

Devamını Oku »

Mevlevî âyinleri, ilhamını büyük mutasavvıf ve gönül insanı, ilâhi aşkın sembolü, ölümsüz ruh ve hamle adamı Mevlâna Celâleddîn-i Rûmî’nin hayatından ve düşüncelerinden alan sanatkârlarca bestelenmiş, Türk mûsikîsinin en görkemli, en sanatlı eserleridir.

Bu ince ruhlu insanlar kendilerini, Hz. Pîr yolunda yok bilmişler; ruhlarındaki kelimelere sığmaz heyecanları, coşkuları, ümitleri, sevinçleri, insanoğlunun ezelden beri meclûb olduğu seslere, nağmelere dökmüşlerdir.

Onların, aÅŸk potasında, fenâ ve mahviyet içerisinde, ruhlarıyla yoÄŸurdukları muhteÅŸem besteler, asırlarca Allah ve Peygamber aÅŸkıyla dolu nice gönülleri yakıp yandırmış; ilâhi esintilerle insanlara tesellî vermiÅŸ; ruhları yüceltip lâhûtî âleme götürmüştür. Devamını Oku »

Dahi bestekârımız İsmail Dede Efendi’nin besteleri mevcut olan yedi âyîninden başka Isfahan makamında da bir âyin-i şerîf bestelediği bilinir. Mevlâna Müzesindeki bir âyin mecmuasında bulunan kayda göre bu âyin, 1252 Ramazan’ında tamamlanıp ilk olarak aynı yılın 25 Şevval’inde (2 Şubat 1837) Yenikapı Mevlevihanesi’nde okunmuştur.(1)

Dede Efendi’nin Isfahan âyini konusunda fazla bilgiye sahip deÄŸiliz. Bazı kaynaklarda sadece kayıp olduÄŸu belirtilirken diÄŸer bazı kaynaklarda onun bir selâm olarak bestelenmiÅŸ olduÄŸu, Dügâh veya Sabâ ile tamamlandığı; fakat zamanla unutulduÄŸu yazılıdır. Devamını Oku »